IRRITANT TAALGEBRUIK

Waar ik, academisch uitgedrukt, een tyfushekel aan heb is zogeheten Libelle-taal ('biedt het kind een stukje speelgoed aan'), welzijnsjargon ('ik heb iets naar jou toe') of woorden die gereserveerd zouden moeten worden om alleen maar door Limburgers te laten gebruiken ('frietjes', bijvoorbeeld). Maar ook clich's ('verstand op nul, blik op oneindig'; bwh!!). Inderdaad, we gaan weer opsommen wat ons irriteert aan sommig taalgebruik. Politici, ambtenaren en juristen kunnen er ook wat van. Mail ze maar, de steenpuisten van onze taal, het taaloedeem, de taalabcessen: zeiksijs@hotmail.com En de bijl erin!

IRRITAAL

Het best weergegeven in de context, want woorden op zich hoeven niet direct te irriteren (hoewel: oppeuzelen is wel hl erg). We gaan een poging doen.... Let op de vetgedrukte woorden en vul de voorraad irritaal verder naar hartelust aan!

Absoluut irritant zijn lieden die, niet gehinderd door enige culinaire smaak, reppen over de eenvoudige doch voedzame maaltijd die zij zojuist genoten hebben. Ofwel er is sprake van een schromelijke onderschatting van hetgeen hen even tevoren is voorgeschoteld. Ofwel zij stellen hiermee nog net rottend junkfood op een hoger plan. Meest waarschijnlijke verklaring echter: een volstrekt onverschillige houding ten opzichte van hetgeen in hun smakeloze tronies verdwijnt.

Zonder meer irritant -want ze gaan er zonder meer van uit dat je dan opzij gaat- zijn de mensen die "Prsoneel!" roepen. Volstrekt misplaatst, want de verhoudingen in het bedrijfsleven zijn nog altijd zo dat niemand voor het personeel opzij gaat. Dat 'personeel' ligt vaak met twee armen in het walmende aarsgat van de naast-hogere te wroeten, teneinde hem gunstig gestemd te houden. Meestal moet dat 'personeel' desnoods ten koste van zichzelf iets zinloos van A naar B verplaatsen en zet daarbij dan een borst op.   

Vroeger, toen je nog elpees kon kopen, hadden eigentijdse poprecensenten het vaak over een puike schijf, als ze het een goeie plaat vonden. Niet zelden waren ze op de fuif geweest die voor de promotie van het album was bedoeld.

Ook erg is moeders of opvoeders verrukt te horen zijn over kroost dat keurig netjes de bammetjes oppeuzelt

Ronduit verschrikkelijk zijn winkeltjes waar snuisterijen worden verkocht

Te pas en te onpas gebezigd, vooral door de taalarmen onder ons die een woord van drie lettergrepen al als het summum beschouwen: het volstrekt te negeren, uit de taal te bannen en in eeuwigdurende quarantaine onder te brengen woord absoluut

'Hij heeft zo'n uitstraling', wordt er vaak gegeilbekt door gebronsde bronstige dames. Maar wat bedolen ze nou eigenlijk? Wordt hier gedoeld op het aura van de magazijnbediende van Borssele?

Zo'n typisch middenstandse aanbeveling, uit de categorie 'draconisch taalgebruik': voor elk wat wils

Inmiddels gelukkig bijna uitgestorven, maar af en toe hoor je ze nog wel eens; dames van middelbare leeftijd met de omvang van een wasmachine die in hun vrije tijd wat bij-vrijwilligen en bij-geilen op het niveau van activiteitenbegeleiding in een asielzoekerscentrum of een conventionele gevangenis, die zich te buiten gaan aan termen als: snoezig, beeldig of enig

Een intellectueel eet geen patat, maar frietjes. Blijkbaar klinkt dat minder vet en links verantwoord. Als je frietjes eet, hoef je geen compenserende vitamines lijkt het wel.

Vooral politici lijken taalkundig gezien nog ergens in de negentiende eeuw te leven en hebben het over termen als waratje of verhip en vinden dat wij "...er samen waarachtig wel uit zullen komen..."

Echte Libelle-lezeressen of de vaginistische droogkutten die er in schrijven bezigen met liefde verkleinwoordjes of dichten aan de anatomie van kinderen plotseling andere lichaamsdelen toe, als het afgrijselijke snuit of snoet. Ook laten zij kinderen een drukje doen, als het nazaad weer eens flink aan de schijterij is...

Haast niet uit te roeien en inmiddels vanuit de welzijnssector doorgesijpeld in andere lagen van de samenleving, de volstrekt non-informatieve, van enige duidelijkheid gespeende en vaak appellerend aan op voorhand verondersteld begrip geuite taalverkrachting: "Eh, dan heb ik zoiets van...., ja..."

Boosdoeners in dezen; met name politici, maar ook ambtenaren, leden van het Koningshuis en ander gespuis dat meent uit naam van een instantie te moeten spreken en die de mensen in het land aanduiden met het dodelijk-saaie, bijna tot het bot reducerende: burger

Nog steeds zijn ze in de stellige overtuiging de lachers op de hand te krijgen de bereisde Roelen die het quasi-nonchalant hebben over verweggistan als ze het -bij wijze van voorbeeld- over een ver, exotisch en onbekend land hebben.

Type quizmaster of bevroren in een ver achter ons liggend tijdperk, lieden die proficiat roepen bij wijze van felicitatie of die toi toi toi zeggen als ze iemand succes toewensen of die zet hem op roepen ter aanmoediging

Gewichtig doen en je dan bedienen van enig stoer taalgebruik, mensen die het hebben over 'de ver van mijn bedshow', of die het hebben over prettige wedstrijd of prettige avond verder als ze bedoelen dat je maar lekker zo door moet gaan. Als ze heel stellig zijn, roepen ze steevast zeker te weten!

Ze schijnen nog te bestaan, de quasipopulaire ooms die neefjes en nichtjes op hun verjaardag bevuilen met het guitig uitgesproken gefeliciflapstaard!

En dan zijn daar -taalkundig gezien- de kindvrouwtjes tegen de klippen op, die zich uiterlijk zo rond 1978 voor het laatst hebben laten bijstellen en zich ter begroeting waar dan ook bedienen van de uitdrukking met zo ongeveer het grootste lulligheidsgehalte denkbaar: Hoi piepeloi

Bovengenoemde droogdoosjes bedienen zich ook graag van termen als jakkes en getsie of hebben het over miezemuizen als je onverhoopt mocht zitten kniezen

Bijna Libelle, maar eigenlijk deftiger bedoeld. Omhoog gevallen taalarmoedzaaiers die gewichtig reppen over drukken om daarmee termen als poepen of schijten te ontwijken

Er zijn er helaas nogal wat, zich intellectueel wanende baasjes die anekdotisch proberen te verhalen over een voorval of die een verschijnsel nader trachten te duiden met het woord grappig... Wedden dat er dan niks te lachen valt?

Verschrikkelijk is natuurlijk ook het gebruik van het woord anekdote als gedoeld wordt op een grappige gebeurtenis (die dat meestal niet is) en die vaak niet meer functie heeft dan de lucht die ermee wordt verplaatst (oudbakken en afgewerkt)

Ook in de ban te doen, de term gebakken lucht. Alweer veel te vaak door columnisten of criticasters gebruikt (ga toch eens nieuwe woorden halen!)

Zum Kotzen s natuurlijk om te kotsen en helemaal van toepassing op het totaal uitgewoonde nooit meer te bezigen: het was er een drukte van belang

En dan zijn er ook nog die namaak-stoer pratende (meestal gezette) dames en heren, die met een stalen gezicht zeuven zeggen als ze zeven bedoelen, het over duzend (brrrrrrrrrrrrrrr) hebben in plaats van duizend en die de munteenheid steevast aanduiden met (hoe hou ik m'n eten binnen): pietermannen (bwhhhh!!!)

Het toppunt van kneuterig-Hollandse lulligheid en kenmerkend voor het provinciale karakter van onze drassige heilsstaat, de meest krenterige vorm van klantenbinding: tweede kopje koffie gratis (en het allerergste natuurlijk is de term: 'kopje')

Doei of nog veel erger: doeg. Waarin een klein land klein kan blijven... Alle amerikanismen ten spijt -die overigens beslist gn verrijking voor onze taal zijn- handhaaft het 'snelle deel' van onze natie hardnekkig deze typische uitingen van het besef van onze oorspronkelijk biologisch aan de varkens verwante boertige afkomst.

Maar het kan nog erger. Bijna op nichterige toon uit te spreken ter afsluiting van een contact:  hoi hoi. Wat mij betreft dan ook maar gelijk ter definitieve afsluiting van enig contact...

Het is kort dag. Vaak geuit door nerveuze types die liever alles gisteren klaar hebben. Sterker, ze komen pas tot rust in de kist. Je kan het leven maar gehad hebben.  

Je hoort het die vette pad Mat Herben -of andere LPFgedeformeerden- zeggen. Vanuit z'n spreekwoordelijke angst wat vreemd is. En dat is alles buiten het geurbereik van de oksels van zijn moeder: Dit land is tjokvol. Ook reclamemakers, die willen doorgaan voor creatieve geesten, blijven steken in het typisch jarenvijftigjargon als ze beweren dat hun pulpproducten tjokvol vezels, vitaminen en mineralen zitten

Wat ons brengt op de vezels, vitaminen en mineralen. Uit principe eet ik niks waar dit soort onverteerbare troep in zit. Steeds weer als ik zo'n verantwoord-blozend moedertype hier bijna hyperventilerend propaganda voor hoor maken, neem ik me stellig voor m'n kinderen zodanig vet te mesten dat ze nog voor hun vijfentwintigste een hartkwaal hebben (en laat dat wijf uit de buurt van m'n voorwielen blijven als ze haar gezondheid lief heeft)

In de regel uitgekraamd door politici, die iets op scherp zetten: 'het is vijf voor twaalf' Neem maar van mij aan dat er a.) niks aan de hand is en 2.) dat ze net zomin kunnen klokkijken als ik in staat ben een opsomming te maken

Een gemiddelde Indiaan horen uitroepen: 'Op hoop van regen'.... ok. Dat kan nog, al getuigt het van weinig vertrouwen in de regendans. Maar het oud-hollandsche van enig besef van eigen kunnen gespeende 'Op hoop van zegen' uitbrengen, zou door een op te richten Taalpolizei terstond moeten worden afgestraft

Alleen gedrogeerd of onder dreiging een show van Tineke Schouten bij te wonen ben ik bereid om bij wijze van verwondering het anachronisme 'Lust je nog peultjes?' te bezigen, om direct daarna het sterk aangetaste slijmvlies grondig te reinigen met onverdunde chloor

En als je het helemaal niet meer weet en je graag zwelgt in de slachtofferrol kun je je boek/TV-programma/beleidsnota/afstudeerscriptie/aksiegroep altijd nog 'Het kind van de rekening' noemen. Vooral in de jaren zeventig werden TV/radio-programma's of journalistieke uitingen over halfdoodgeknuppelde zeehondjes, bewoners rond kerncentrales, door de Mobiele Eenheid verjaagde krakers en uiteraard doorgeaborteerde feministes vol pathos afgesloten met "...zij zijn het kind van de rekening..." Waarna je de Stichting Korrelatie kon bellen.

Ons typisch Nederlandse 'gezellig' hoort hier eigenlijk ook thuis. Iets schijnt pas geslaagd te zijn, als het 'gezellig' is. Het is bijna een dictatuur. Het is haast verboden om lekker ordinair bloedchagrijnig te zijn. Overtreffende trap van 'gezellig' is het ultradroge kuttenwoord knus. Associaties met langdurig op elkaars lip zitten en elkaar in alle kleuren en vooral geuren meemaken dringen zich hierbij op. 

Ronduit taalkanker en niks minder: ter lering ende vermaeck. Het clich in optima forma en werkelijk door alle lagen van de middenklasse gebruikt

Overdreven gexalteerd uitgebracht door iets dat uitsluitend biologisch als 'vrouw' te determineren valt en succesvol streeft naar de eeuwige wereldtitel voor Trut der Trutten: "Pas op voor het afstapje, het is mij ook noodlottig geworden!"

Ze zijn er nog, de kinderboeken met uitdrukkingen als gunst, goeie grutjes of sakkerloot. Die deden het al niet toen ze nog ruimschoots in zwang waren (jaren vijftig en eerder). Alleen een zwaar ingekankerde belerende tuttigheid kan hier verantwoordelijk voor worden geacht.

In dezelfde boeken en uit de dezelfde periode dateert het gebruik van uitdrukkingen als rekel, belhamel en dekselse vlegel

Ingedroogde lulletjes uit vrouwgezinde mannenpraatgroepen uit de jaren zeventig en nozems avant-la-lettre uit de jaren vijftig bezigden het tenenkrommende 'mieters'

Heel erg zijn de mannen die met door de bloeddruk roodaangelopen koppen hun overgewicht met overwicht verwarren en dit bijna symbolisch gestalte geven door het bedrijf waar zij nederig en slaafs hun werk verrichten aan te duiden als hun toko !!

hoe komt dat bij je binnen?

niet-pluisgevoel

hier is iets niet pluis

bevragen

clintsysteem

thuissituatie

doorpakken

handvatten

insteek

risicovol

Kortsluiten is wat ze moeten doen met een ieder die deze term bezigt. De geur van verkoolde lijken zal de samenleving doordringen.

Uiteraard dient, mt de beoefenaars ervan, het woord ' zorg'  te worden uitgeroeid. Het verschaft hulpverleners het aureool van onbaatzuchtigheid, maar het tegendeel is waar: deze qua taalvaardigheid ondergegeprivilegieerde bevolkingsgroep is uitsluitend uit op haar bestaansrecht. Is het al aanleiding om een geladen pistool onder je hoofdkussen te hebben liggen als de hulpverlening aangekondigd langskomt, nu wordt het noodzaak om constant zwaarbewapend door het leven te gaan, aangezien je elk moment ongevraagd kunt worden lastig gevallen met 'een stuk bemoeizorg'

De allerergste vorm van bemoeizorg is natuurlijk de pleegzorg. Het is natuurlijk enerzijds noodzakelijk om erop toe te zien dat het opvanggezin niet uit pedofielen en pooiers bestaat, al kun je dat beter aan de politie overlaten; anderzijds is het volstrekt overbodig dat zo'n ingedroogde, zelfgebreide trut van een pleegzorgwerkster nog bij een gezin over de vloer komt, dat zo goed is om een kind extra op te nemen. De toegevoegde waarde is volstrekt nihil, of je moet het op prijs stellen dat iemand j vertelt dat het licht wordt als de zon opkomt. 

nee heb je, ja kun je krijgen

kringgesprek

een 1 2-tje

ervaringsdeskundige

op de kleintjes letten

een slimme meid is op haar toekomst voorbereid (een beetje vent zit de rest van z'n leven op z'n krent)

in de week leggen

kwekken

op je hurken zitten

lanterfanten

1 en 1 = ???

met de hakken in het zand

ergens een vinger achter zien te krijgen

flankerend beleid

prima

bravissimo

gin gin gin

hotemetoot

Bij de tweede keer in gebruik was deze uitdrukking al uitgekakt, maar toch kun je hem nog dagelijks in menige kroeg beluisteren: doe mij zo'n blonde jongen!/doe mij zo'n blonde rakker! (al krijgt het weer een smeuiige bijklank als je dit in een nichtenkroeg hoort zeggen)

 

Peuzel eerst je bammetjes op en ga ter lering ende vermaeck eens naar het andere pagina-gebeuren:

Ornitho, Publicaties/optredens/recensies, Geschiedenis van Den Haag, Aforismen, Deutschland  ber alles, Zinnen-aanvultest, Het Vergeetregister, Roddels, Onsch Kooningshuisch, Het Haags Wohdeboek, Het Spogtkatern, Rijmpies, Niets zo charmant..., ScheldwoordenboekSpreekwijzen, Beledigingen, Lekkere Wijven.nl, De Bevrijding, Alzheimer? Vergeet het maar!, Waar gaan we dit weekend naar toe?, Krantenkoppen, Gevleugelde dialogen, MisverstandenWhat's in a name?Bio, LINKS

 

 

HOME